ÇOCUK KİTAPLARI


        Güzel ve olumlu davranışlarımızın büyük bir kısmını daha henüz çocukluk çağlarında iken, ailede veya okulda kazanıyoruz. Okuma alışkanlığı da bu anlamda çocuklarımızın küçük yaşlardan itibaren kazanması gereken bir davranış.  İlköğretimin ilk yıllarında okuma alışkanlığını kazanamamış bir çocuğun ileriki çağlarda iyi bir okuyucu olması çok güçtür. Çocukların dünyası ile biz büyüklerin dünyası çok farklı. Bu yüzden onlara okuma alışkanlığı kazandırırken dikkat etmemiz gereken bazı hususlar var. Bu hususlardan en önemlisi onların okuyacağı kitapların özellikleri. Öyleyse biz yetişkinler  çocuklarımızın okuyacağı kitapların  seçiminde biraz daha dikkatli olmalıyız.
      İşe ilk olarak onlara alacağımız kitapların fiziki özelliklerinden başlayalım isterseniz. Çocuklarımızın okuyacağı kitapların kapağı sağlam, kaliteli, onların yaş özelliklerine ve çocuk zevkine uygun olmalıdır. Özellikle kitabın kapağındaki resimler ve renklerin cıvıl cıvıl, okumaya özendirici olmasına dikkat etmeliyiz. 
       Kitabın muhtevası çocuklarımızın günlük hayatıyla bağlantılı olmalı. Onların günlük hayatta karşılaştıkları olaylar ve sorunlar yer almalıdır okuyacakları kitaplarda. Çocuklar bu anlamda okudukları kitapta kendi hayatlarını bulmalılar. Böylece okurken hayata değişik yönlerden bakmasını da öğrenmiş olurlar. Ayrıca onların zihinsel becerilerini,  dil becerilerini ve temel becerilerini geliştirmelidir aldığımız kitaplar. Sebep sonuç ilişkisi kurma,  mukayese yapma, süratli ve anlamlı okuma, yazma, görsel okuma, eleştirel düşünme, kendini ifade edebilme, karar verme, problemlere çözüm önerileri sunma gibi becerilerini daha üst düzeye çıkarmalıdır. İlmi verilere ve ahlaki kurallara uygun olmalı. Estetik duyarlılık kazandırmalı. 
       Çocuklarımıza sunduğumuz kitaplarda güzel dilimizin kurallarına dikkat edilmiş olması, Türkçe’nin haz ve zevkini tattırması arayacağımız en önemli özelliklerden biri olmalı. Bu bağlamda çocuk edebiyatımızın seviyelerine uygun seçkin eserleri ile yavrularımızın tanıştırılmasında fayda var. Tabiki evrensel değerleri içerisinde barındıran dünya çocuk edebiyatı klasiklerinden de kitaplar seçilebilir.
       Eğer kitabımız düşünceye dayalı bir kitapsa mutlaka içerisinde içindekiler bölümü, kavramlar için sözlük ve kavramları destekleyici görsel unsurlara yer verilmiş olmalıdır.
       Okuyacakları kitaplar çocuklarımızın duygu, düşünce ve hayal dünyalarında yeni ufuklar açmalı. Kitap bu amaca hizmet etmelidir.  Kitaplarda anlatılan fikir ve olaylarda mantık silsilesinin olması da çok önemlidir. Birbirinden kopuk olaylar silsilesi ve mantık hataları çocuğun anlamasını güçleştirecek ve okuma isteğini kıracaktır. Çocuk, bu tür kitapları okuyarak bizim arzu ettiğimiz faydayı görmeyecek ve boşa zaman harcamış olacaktır.  
       Abartma, benzetme gibi söz sanatları ile hayal ve sembolleri içeren öğeler de bulunmalı çocuk kitaplarında. Çünkü onlar oyun ve hayal dünyasında yaşarlar. Ayrıca okudukları kitaplarda, şiddet, kavga, argo içeren öğelerin olmamasına dikkat etmeliyiz. Küçük yaştan itibaren çocuklarımızı şiddet ve argodan uzak tutarsak gelecekte sağlıklı ve düzgün kişiliğe sahip olurlar.  
       Çocuklarımız okuyacakları kitaplar yoluyla ailesine, yurduna, milletine, kutsal değerlere bağlılık duygusu kazanmalı ve kitaplar bu duygularını daha güçlü hale getirmeli. Onların bilinçli yurttaşlar olmasını sağlamalı. Bilgi ve kültürlerini artırmalıdır. Bunun için de ihtiva ettikleri bilgiler güncel olmalı. Bilgi ve ayrıntılar açık ve net bir şekilde sunulmalı, her türlü ön yargıdan uzak olmalıdır. Çocuklarımızı her türlü ön yargıdan uzak tutmak bizim onlara yapabileceğimiz en büyük iyiliktir.
       Çocuk kitaplarında mutlaka konuyla ilgili açıklayıcı, muhakemeye dayalı şirin resimler olmalı. Bu tür resimler çocukların dikkatini çeker, kitapta anlatılan konunun daha iyi kavranmasına yardımcı olur. Kitaba ve okumaya karşı ilgi ve istekleri artar.
       Okuyacakları kitaplardaki olayın kahramanlarının nitelikleri gerçek ya da gerçeğe yakın olmalı, fazla abartılı olmamalı. Karakter özelliklerinin ve fiziki görünüşlerinin güçlü bir şekilde tasvir edilmesi gerekir.  Kahramanların verecekleri mesaj da çok önemlidir. Bu kahramanlar çocuklarımıza olumlu  ve arzuladığımız manada örneklik teşkil etmelidir. Zorlu  mücadelelerden zaferle çıkmış olmalı. İnsani ve evrensel değerleri kendisinde toplamış, ayrıntılı bir şekilde tanıtılmış olmalıdır kitabımızın kahramanı. 
       İçerisinde karşılıklı diyaloglara yer  verilmeyen  kitaplar çocukları sıkar. Çocuğunuz için kitap seçerken kitaptaki kahramanlar arasında diyaloglara yer  verilmiş olmasına dikkat edin. Bu önemli bir özelliktir. Kitap bu sayede çocuk için yavan ve sıkıcı olmaz; onun okumaya karşı ilgi ve motivasyonunu artırır. 
       Bir durumla ilgili farklı ve çok yönlü bakış açılarına yer verilmelidir çocuklarımızın okuyacağı kitaplarda. Bu onların olaylara farklı açılardan bakmalarını, karşılaştıkları sosyal meselelere karşı çözümler sunabilmelerini  mümkün kılar.
       Edebi değeri olan şiirler çocukların duygusal gelişmesinde önemli yer tutar. Okuyacakları şiir kitapları duygusal gelişimlerini olumlu yönde etkileyecek nitelik ve kalitede olmalıdır.  Şiirin büyülü dünyasından onları mahrum etmemeliyiz. Ayrıca küçük yaşlarda şiirin zevkine varan çocuklarımız  kitap ve okuma konusunda hayatları boyunca bırakamayacakları bir tiryakilik ve alışkanlık kazanmış olacaklardır. 

                                                                                                                  (Recep ŞEN-02.02.2009-Bafra) 

Mayıs 12, 2017